Thay đổi cơ chế lương, phụ cấp với giáo viên hợp đồng

Theo Giáo dục thời đại - Luật Nhà giáo có hiệu lực từ năm 2026 mở ra nhiều kỳ vọng về việc cải thiện thu nhập và chế độ đãi ngộ cho đội ngũ giáo viên, trong đó có giáo viên hợp đồng tại các trường công lập.

Cô trò Trường THCS Đống Đa (TP Hà Nội). Ảnh: Xuân Phú

Những điều chỉnh về tiền lương, phụ cấp và cơ chế trả lương theo vị trí việc làm được đánh giá là bước chuyển quan trọng, giúp thu hẹp khoảng cách giữa giáo viên biên chế và giáo viên hợp đồng.

Thay đổi mang tính đột phá

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, giáo viên hợp đồng đang đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp tình trạng thiếu hụt nhân sự tại các cơ sở giáo dục công lập. Bà Phan Thị Hằng Hải - Hiệu trưởng Trường THPT Kim Ngọc (Phú Thọ) cho biết, hiện nhà trường có 7 giáo viên làm việc theo hình thức hợp đồng theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP. Hằng tháng, các thầy cô được chi trả thu nhập dựa trên mức lương cơ sở nhân với hệ số lương, kèm phụ cấp ưu đãi 30%, nhờ đó đời sống cơ bản được đảm bảo tốt hơn so với trước.

Theo bà Hải, giáo viên hợp đồng là lực lượng trực tiếp đứng lớp tại trường công lập nhưng chưa phải viên chức chính thức. Việc ký hợp đồng lao động giúp nhà trường linh hoạt trong bố trí nhân sự khi chưa được giao đủ biên chế, đồng thời vẫn đảm bảo chất lượng giảng dạy. “Đây là giải pháp kịp thời trong bối cảnh nhiều địa phương gặp khó khăn trong tuyển dụng giáo viên”, bà Hải nhận định.

Tại Hà Nội, bà Tạ Thị Thanh Bình - Hiệu trưởng Trường THCS Thanh Xuân (Nội Bài) cho biết, hiện trường có 8 giáo viên hợp đồng theo Nghị định 111. Đội ngũ này được trả lương cơ bản hằng tháng và tham gia đầy đủ bảo hiểm xã hội theo quy định, qua đó tạo sự yên tâm công tác và gắn bó lâu dài với nhà trường.

Đáng chú ý, những điều chỉnh trong Luật Nhà giáo có hiệu lực từ năm 2026 được kỳ vọng sẽ tiếp tục nâng cao thu nhập và quyền lợi cho giáo viên hợp đồng đang trực tiếp giảng dạy. Theo đó, ngoài lương cơ bản và chế độ bảo hiểm, giáo viên hợp đồng sẽ được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề với mức tăng đáng kể, tính trên cơ sở lương, hệ số và thâm niên công tác, tương đương giáo viên biên chế.

“Thu nhập thực tế của giáo viên hợp đồng vì vậy sẽ được cải thiện rõ rệt, tạo động lực nâng cao chất lượng chuyên môn và thu hẹp khoảng cách đã tồn tại lâu nay giữa giáo viên hợp đồng và biên chế. Với chính sách mới, giáo viên sẽ yên tâm gắn bó, cống hiến lâu dài cho ngành giáo dục”, bà Bình chia sẻ.

Theo các quy định mới, từ ngày 1/1/2026, phụ cấp ưu đãi nghề đối với giáo viên công lập dự kiến tăng mạnh theo Nghị quyết 248/2025/QH15, với mức sàn 70% cho giáo viên mầm non, phổ thông và có thể lên tới 100% tại vùng đặc biệt khó khăn. Nhân viên trường học cũng được đề xuất hưởng phụ cấp từ 20 – 30%. Đặc biệt, giáo viên hợp đồng trực tiếp đứng lớp sẽ được hưởng đầy đủ các khoản phụ cấp này, tạo bước chuyển rõ rệt về thu nhập và chính sách đãi ngộ.

Tiết học của học sinh Trường Tiểu học Thuận Kiều. Ảnh: MA

Cú hích đối với giáo viên

Thực tế tại các trường công lập, tình trạng thiếu giáo viên cục bộ vẫn diễn ra, đặc biệt ở các môn nghệ thuật như Âm nhạc, Mỹ thuật. Ông Lưu Hồng Phong - Hiệu trưởng Trường THCS Lam Sơn (phường Bình Phú, TPHCM) cho biết, trong thời gian qua nhà trường thường xuyên phải mời giáo viên thỉnh giảng để bù đắp thiếu hụt nhân lực. Đây chủ yếu là những giáo viên đã có biên chế hoặc đang công tác tại các trường khác, tranh thủ dạy thêm theo tiết.

Theo ông Phong, việc tìm được giáo viên chỉ dạy riêng cho một trường gần như rất khó. Do đó, các trường phải dựa vào đội ngũ giáo viên kiêm nhiệm, dạy tăng cường theo nhu cầu thực tế. Mô hình này giúp giải quyết trước mắt bài toán thiếu giáo viên, nhưng về lâu dài chưa đảm bảo sự ổn định cho đội ngũ sư phạm.

Tuy nhiên, theo ông Phong, việc ký hợp đồng lao động chính thức với giáo viên tại các trường công lập hiện nay gặp nhiều vướng mắc, đặc biệt liên quan đến ngân sách. Việc chi trả tiền lương phải căn cứ theo bảng lương biên chế được giao hằng năm, trong khi giáo viên thỉnh giảng hoặc hợp đồng ngắn hạn không nằm trong danh sách này. Nếu ký hợp đồng dài hạn, nhà trường sẽ phát sinh thêm chi phí và thủ tục tài chính phức tạp.

“Tôi cho rằng, Luật Nhà giáo năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt về cơ chế tiền lương, trong đó mở rộng phạm vi hưởng lương và phụ cấp cho giáo viên hợp đồng đang trực tiếp giảng dạy tại các trường công lập. Theo định hướng mới, thu nhập của giáo viên sẽ được xây dựng dựa trên vị trí việc làm, năng lực chuyên môn và khối lượng công việc, thay vì chỉ gắn chặt với biên chế như trước đây…”, ông Phong cho hay.

Còn ông Đinh Văn Trịnh - giáo viên Trường THCS Nguyễn Hiền (Tân Thới Hiệp, TPHCM), chính sách tiền lương mới từ năm 2026 là thay đổi lớn, mang tính cải cách sâu rộng của toàn ngành. Luật Nhà giáo không chỉ điều chỉnh mức lương cơ bản mà còn xây dựng hệ thống đãi ngộ gắn với hiệu quả công việc và trình độ chuyên môn, giúp tạo sự công bằng giữa các nhóm giáo viên trong trường công lập, trong đó có giáo viên hợp đồng.

“Luật Nhà giáo hướng tới trả lương theo vị trí việc làm và năng lực, đồng thời tăng phụ cấp, đãi ngộ rõ ràng hơn. Điều này góp phần nâng cao vị thế nghề giáo và tạo động lực làm việc lâu dài cho giáo viên”, ông Trịnh nhận định.

Trong thực tế nhiều năm qua, giáo viên hợp đồng thường chỉ nhận mức lương thấp. Có trường sử dụng giáo viên thỉnh giảng thầy cô sẽ được trả theo tiết dạy, không ổn định và thiếu các khoản phụ cấp nghề nghiệp. Điều này khiến không ít giáo viên giỏi rời bỏ hệ thống trường công lập để tìm kiếm cơ hội khác có thu nhập tốt hơn. Việc cải cách tiền lương theo Luật Nhà giáo 2026 được xem là lời giải cho bài toán giữ chân nhân lực chất lượng cao trong ngành Giáo dục.

Một điểm đáng chú ý trong chính sách mới là việc tăng phụ cấp ưu đãi nghề, gắn với đặc thù lao động sư phạm và mức độ cống hiến của giáo viên. Giáo viên hợp đồng trực tiếp giảng dạy tại các trường công lập dự kiến cũng được hưởng các khoản phụ cấp này tương tự giáo viên biên chế, qua đó giúp thu nhập tổng thể được nâng lên đáng kể.

Tuy nhiên, theo thầy Trịnh, quyền lợi tăng đồng nghĩa với trách nhiệm cũng cao hơn. Giáo viên sẽ phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe hơn về chuyên môn, năng lực sư phạm và hiệu quả giảng dạy. Hệ thống đánh giá hoàn thành nhiệm vụ sẽ dựa nhiều hơn vào chất lượng thực chất thay vì hình thức. “Áp lực chắc chắn sẽ lớn hơn, nhưng nếu thu nhập được cải thiện tôi cho rằng người lao động sẵn sàng nỗ lực để đáp ứng yêu cầu cao hơn”, ông Trịnh chia sẻ.

Không chỉ mang ý nghĩa cải thiện đời sống giáo viên, cải cách tiền lương lần này còn được đánh giá là bước chuyển chiến lược nhằm nâng cao chất lượng giáo dục quốc dân. Khi giáo viên được trả lương xứng đáng, họ có điều kiện đầu tư nhiều hơn cho chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy và gắn bó lâu dài với nghề.

“Có thể xem đây là “cuộc cách mạng” thực sự trong ngành Giáo dục. Chính sách thể hiện sự quan tâm rõ ràng của Nhà nước đối với đội ngũ nhà giáo, hướng tới mức đãi ngộ tiệm cận với các quốc gia trong khu vực. Dù chưa thể sánh với các nước phát triển như Nhật Bản hay Hàn Quốc, nhưng nếu đạt mức trung bình khá trong khu vực cũng đã là bước tiến lớn so với hiện nay”, ông Trịnh chia sẻ.